Beschrijving
Arnon Grunberg - Tirza
Uitgeverij: Nijgh & Van Ditmar
Jaar van uitgave: 2006
Druk: Elfde druk (2007)
Aantal pagina's: 430
Genre
Tirza is een psychologische roman. Het gaat vooral over een man die, zoals Grunberg zelf zegt op de achterkant van het boek, 'misselijk is van liefde voor zijn kind'. Deze man wordt op deze manier langzaamaan helemaal gek.
Samenvatting
Jörgen Hofmeester, de hoofdpersoon van het verhaal, is een man van middelbare leeftijd en woonachtig in Amsterdam-Zuid. Jörgens echtgenote is vertrokken maar staat op een avond weer op de stoep, zijn oudste dochter woont al enige tijd in Frankrijk en zijn tweede en jongste dochter staat op het punt het ouderlijk huis te verlaten. Hofmeester is werkzaam als redacteur vertaalde fictie, maar heeft in zijn carrière geen noemenswaardige auteurs ontdekt, op den duur wordt hij zelfs door zijn werkgever op non-actief gesteld, men heeft 'hem niet meer nodig'. Al zijn spaargeld is in rook opgegaan, nadat zijn hedgefund is ingestort na de aanslagen op 11 september 2001. Jörgens enige trots en levenslicht is zijn jongste, hoogbegaafde dochter Tirza, wier geluk een obsessie vormt voor Hofmeester. Hij wordt geconfronteerd met Tirza's eetstoornis, die het gevolg is van de obsessie van Jörgen. Verder voelt Jörgen zich gekwetst bij het zien van Tirza's vriendje Choukri, een Marokkaanse jongen die Jörgen Hofmeester sterk doet denken aan Mohammed Atta, één van de kapers bij de aanslagen van 11 september. Als Tirza na haar eindexamen samen met Choukri aan een reis door Afrika wil beginnen, voelt Hofmeester dit als het begin van het einde, de epiloog van zijn overbodige leven. Via zijn ouderlijk huis in de Betuwe brengt Hofmeester Tirza en Choukri naar het vliegveld van Frankfurt vanwaar ze met het vliegtuig naar Afrika zullen vertrekken voor hun rondreis. Als Hofmeester en zijn echtgenote enige tijd niets van hen hebben gehoord vertrekt Jörgen naar Namibië om ze te gaan zoeken. Hij ontmoet er het meisje Kaisa en reist met haar steeds verder het land in. Als Jörgen aan het meisje zijn levensverhaal vertelt, blijkt dat hij Tirza en haar vriendje in het huisje in de Betuwe om het leven heeft gebracht en in de Namibische woestijn wil 'verdwijnen'. Vanwege Kaisa ziet hij daar op het laatste moment vanaf en na nog verder door het land te zijn gereisd, keert hij uiteindelijk terug naar Amsterdam, Kaisa achterlatend in Namibië.
Verwachtingen
Ik ben op het idee gekomen om dit boek te lezen, doordat meneer Kroon dit boek in de les liet zien. Ik herkende het boek, want ik had het thuis in de kast staan. Ik was toen wel benieuwd naar het boek, vooral omdat het een verrassend einde zou hebben. Ik had van een aantal mensen gehoord dat ze het een vreemd boek vonden en dat ze er niet goed doorheen kwamen, maar de recensies waren juist heel goed. Ik wist dus niet zo goed wat ik kon verwachten.
Motieven en thema
Thema
Het thema van het boek is de liefde van een vader voor zijn dochter. In het hele boek gaat het over Jörgen Hofmeester die alles doet voor zijn dochter Tirza.
Motieven
Er zijn heel veel verschillende motieven. Ik zal de belangrijkste noemen. Eén van de motieven is seks. Dit komt veel voor in het boek. Het zijn ook bijna allemaal 'vreemde' vormen van seks. De dochter van Hofmeester, Ibi, had op haar vijftiende bijvoorbeeld seks met de huurder in het huis boven hen. Jörgen speelt zelf rare seksuele spelletjes met zijn vrouw. Ze spelen bijvoorbeeld dat Jörgen de verkrachter is in het park en zijn vrouw een klein meisje. Hofmeester heeft op het feest van Tirza ook seks met een klasgenootje van Tirza. En zo zijn er nog een paar dingen aan te wijzen.
Een ander motief is falen. Jörgen voelt zich in alle opzichten mislukt: als vader, als werknemer, als echtgenoot, en nog veel meer. Zijn echtgenote heeft hem verlaten voor een jeugdliefde, zijn oudste dochter heeft hem verlaten om met haar vriend in Frankrijk een Bed & Breakfast te openen, hij is weggestuurd bij zijn werk omdat ze hem niet meer nodig hadden, Jörgen heeft seks met een meisje uit Tirza's klas en wordt daarbij door Tirza betrapt, en zo zijn er heel veel dingen waarin hij heeft gefaald.
Een derde motief is geweld. Jörgen gebruikt veel geweld. Hij slaat zijn dochter Ibi in haar gezicht, hij slaat zijn echtgenote, hij vermoordt zijn dochter Tirza en haar vriend Choukri. Ik denk dat hij dit doet omdat hij de controle over deze personen verliest. Hij wil dat alles op rolletjes loopt en als dat niet zo is, gaat hij geweld gebruiken om de situatie weer in de hand te krijgen.
Jörgen heeft veel moeite om de werkelijkheid en de fantasie uit elkaar te halen. Hij noemt de vriend van Tirza, Choukri, steeds Mohammed Atta. Hij behandelt Choukri ook alsof hij Mohammed Atta is en geeft hem er de schuld van dat Jörgen zijn geld kwijt is geraakt met de aanslagen van 11 september. Aan het eind van het boek lijkt hij ook te zijn vergeten dat hij Tirza heeft vermoord. Hij denkt dat ze is gevonden in Afrika en weer thuis is. Hij is zelfs naar Afrika gegaan omdat hij niets van haar en Choukri had gehoord. En dat terwijl ze daar nooit zijn aangekomen, omdat hij ze heeft vermoord.
Beoordeling
Schrijfstijl
De schrijfstijl is zeer uitgebreid. Er worden veel beschrijvingen gegeven en er zijn veel terugblikken. Ik vond het soms lastig om te lezen, omdat er in het begin van het boek vrij weinig gebeurt. Alleen aan het eind van het boek zit er een beetje vaart in. Dan kom je te weten wat er echt met Tirza en Choukri is gebeurd. Door de lange beschrijvingen van de gedachten van Jörgen Hofmeester en kleine gebeurtenissen, vond ik het moeilijk om door het boek heen te komen. Het personage van Jörgen denkt namelijk heel veel en heel vaak. De gedachten waren af en toe ook heel onbegrijpelijk. Veel gedachten en zaken werden ook een paar keer herhaald. Ik vond het ook vervelend dat Jörgen overal gewoon 'Hofmeester' wordt genoemd en zijn echtgenote 'de echtgenote'. Ik vind het prettiger om gewoon namen te lezen. Dit stuk komt uit het eerste deel van het boek. Op dit moment heeft Jörgen net voor het eerst het vriendje van Tirza gezien. In dit stukje is ook goed te zien wat voor een raar persoon Hofmeester is. Hij geeft geen antwoord op vragen, omdat hij totaal in zijn eigen gedachten verzonken is.
,,'Jörgen.' Hij draait zich om. Zijn echtgenote. Haar lichaam lijkt nog meer uit het textiel te puilen dan aan het begin van de avond. Hij heeft nu geen tijd voor haar. Hij gaat sardines bakken. 'Jörgen.' De pan wordt warm. Langzaam gaat het, als je erop wacht. Heel langzaam. Maar nu is het zover. De olie kan erin. 'Jörgen, ik praat tegen je.' 'Ik ben aan het koken. Zie je dat niet? Ik bak sardines.' Ze komt een paar stappen dichterbij. 'Ik stoor je niet, ik wil alleen weten of er nog wat rum is.' Deze sardines kunnen in de pan. Hij doet ze erin, een voor een. Van deze momenten geniet hij. Hij houdt van koken. Meer nog dan van het eten zelf houdt hij van koken. Hij is het gaan waarderen, langzaam, geleidelijk aan. 'Weet je wie in ons huis is?' vraagt hij zonder zich om te draaien, zijn blik strak op de sardines gericht. 'Weet je wie in onze woonkamer staat?' 'Wie dan, Jörgen? Wie staat in onze woonkamer? De liefde van mijn leven? Heb jij hem gezien?' Ze giechelt alsof ze een goede grap heeft verteld. De liefde van haar leven in de woonkamer. Ze heeft de leeftijd bereikt waarop dat een grap is. Wat had dat meisje in de schuur gezegd? Daar doen wij niet aan. Houden van. We verdommen het. 'Mohammed Atta.'
Blz. 202-204
Inhoud
Tijd: in de eerste twee delen van het boek verloopt er slechts een paar uur: de voorbereidingen voor een feest en het feest zelf. In het derde deel verloopt er een aantal dagen: Jörgen brengt Tirza weg, vermoordt haar en gaat haar vervolgens zoeken in Afrika.
Vertelperspectief: het hele verhaal is verteld vanuit de ik-persoon. Je ziet alles door de ogen van de vader van Tirza. Hierdoor wordt het boek wel soms een beetje langdradig.
Eindoordeel
'De computer werkt hier langzaam. Nerveus wacht hij tot het volgende venster verschijnt. Hij typt zijn eigen e-mailadres en als onderwerp: 'Eindelijk'. Dat is het toch wel: eindelijk. Met het kind op zijn schoot begint hij een e-mail te schrijven. 'Lieve pap,' typt hij, 'sorry dat je zo lang niets van me hebt gehoord. Maar ik zit hier in de woestijn en telefoons zijn hier niet in overvloed aanwezig. De natuur is prachtig.' Hij stopt met typen, kijkt het kind op zijn schoot even aan. 'Dat klopt toch, denk je niet? Dat de natuur hier prachtig is?' Hij wrijft over zijn hoofd met een zakdoek, en daarna ook over het hoofd van het kind. Ondanks de airconditioning in het internetcafé zweten ze allebei. Vervolgens typt hij verder: 'We blijven hier nog even. Zodra we weer in de bewoonde wereld zijn, zal ik bellen. Niet ongerust zijn. Ik ben gelukkig. Het is goed. Ik voel me net een prinsesje. Veel kussen, groeten aan mama. Tirza de zonnekoningin.'
Blz. 367
Dit wordt dan allemaal voor mij toch net iets te vreemd. Ik vond het boek daarentegen wel goed in elkaar zitten. De verhaallijn is goed, en het einde is heel onvoorspelbaar. Je zou aan het begin van het boek nooit verwachten dat het verhaal zo af zou lopen.
Ik vond het boek soms wel iets te grof. De gesprekken tussen Hofmeester en de echtgenote waren bijvoorbeeld heel grof. Ook aan het eind van het boek als Hofmeester aan Kaisa vertelt hoe hij Choukri vermoordt, is hij heel grof.
''Atta, wie denk je dat er sterker is, Allah of de MS 170? Bid tot Allah, misschien komt hij je helpen. Of tot de profeet, misschien komt de profeet je helpen, Atta.'' Maar hij wilde niett bidden. Hij weigerde te bidden. Kun je je dat voorstellen? Ik scheurde een bladzijde uit de koran en ik zei: ''Als je niet wilt bidden, zul je eten, Atta.'' Ik propte de bladzijde in zijn mond. En hij at. Hij at, Kaisa. Maar er kwam geen hulp. Ik was de hulp.
Blz. 404
Alles bij elkaar opgeteld, vind ik het boek wel een zeven waard. Het was dan wel niet mijn favoriete boek, maar het is wel knap geschreven en het verhaal is origineel.
Achteraf bekeken, hoor ik dus bij de groep mensen die het een vreemd boek vonden en er niet zo goed doorheen kwamen. Ik snap wel dat het goede recensies heeft want literair bekeken is het een goed boek, maar het is gewoon niet voor mij weggelegd. Ik vond alleen het einde interessant, dat heeft zeker wel aan mijn verwachtingen voldaan.
Lijst van gebruikte bronnen
Tirza - Arnon Grunberg
http://nl.wikipedia.org/wiki/Tirza_(roman)#Verhaal
http://www.tirza.nl/
Meneer Kroon
